fbpx
19.1 C
Vranje
četvrtak, 29.09.2022

Vranje je simbol revolucije i rata za oslobođenje čekalo preko 40 godina

Odabrani članci

Slobodna reč – Specijalno štampano izdanje

Klikom na naslovnu stranu otvorite i čitajte specijalno (rođendansko) štampano izdanje Slobodne reči. Na oduševljenje građana, svih 3.000 primeraka podeljeno je na šetalištu u...

Beograđanima 2.500 evra za povećanje nataliteta u Vranjskoj Banji

ISPRAVKA: U specijalnom štampanom izdanju portala Slobodna reč, u tekstu Beograđanima 3.000 evra za povećanje nataliteta u Vranjskoj Banji  je za projekat "Prioritet - Borba...

Mozaik skupo košta neodržavanje, niko neće dozvoliti da se samo „zakrpi“

Nakon pisanja portala Slobodna reč o tragičnom propadanju monumentalnog mozaika Karta Vranja Stevana Čukića iz 1975. godine na Trgu Republike, reakcije lokalnih umetnika i zalaganja kustosa Narodnog muzeja...

Odlično znam kako je biti odbačen

VRANJE - Maturantkinji srednje Ekonomsko-trgovinske škole i srpskoj reprezentativki u karateu Tamari Misirlić društvene mreže su, kao i većini devojaka njenih godina pune fotografija...

Angažovani, posvećeni i nacionalno prenošeni „strani plaćenici“ i „budale“

Prošlo je godinu dana otkad se naša "vrana" vinula u medijsko nebo iznad Vranja. Od 27. aprila 2020. godine ona ponosno stoji na logotipu...
Slobodna reč
Društveno angažovan, objektivan i nezavisan nacionalni portal sa sedištem u Vranju.

Iako je Vranje od fašista oslobođeno 7. septembra 1944. godine, ulaskom jedinica Narodnooslobodilačke vojske u grad koji je bugarska vojska već napustila, svoj simbol revolucije i rata za oslobođenje koji su se masovno podizali širom tadašnje zemlje, dobilo je tek četiri decenije kasnije. Od 1985. do danas, impozantan Spomenik revolucije ispred Pedagoškog fakulteta mladima je, baš poput mozaika Karta Vranja, jedno od omiljenih mesta okupljanja mladih.

Svake godine se Dan pobede nad fašizmom (9. maj) i Dan oslobođenja Vranja u Drugom svetskom ratu (7. septembar), obeležavaju skromno, polaganjem venaca na postamen Spomenika revoluciji, u pratnji gradskih zvaničnika, predstavnika potomaka boraca, medija… Nekada, u posleratnoj socijalističkoj prošlosti grada, on je kao impozantan simbol NOR-a i Revolucije iz koje je proistekao temelj tadašnje države, gradu i jugoslovenskom kulturnom prostoru predstavljao mnogo više od spomenika.

Rađen u kubističkoj formi, Spomenik Revolucije klasičan je predstavnik Gržetićevog rada. Predstavlja devojku, mladića i dečaka na konjima, koji simbolizuju masovan odlazak Vranjanaca u partizane i učešće u NOR-u.

Otkriven je 1985. godine, na 41. godišnjicu oslobođenja Vranja u Drugom svetskom ratu, a kao deo proslave Dana oslobođenja su širom opštine Vranje tada otvarane fabrike, mostovi, bilo je izložbi, predstava i priredbi, dok je tadašnja Opštinska uprava samo otkrivanje spomenika označila glavnim događajem proslave koja je trajala nekoliko dana.

Otvaranju je, prema pisanu tadašnjih „Vranjskih novina„, prisustvovalo više hiljada Vranjanaca i park ispred današnjeg Pedagoškog fakulteta i gimnazije Bora Stanković je bio popunjen. Spomenik je otkrio general Nikola Ljubičić, prethodno proglašen narodnim herojem, tadašnji član Predsedništva SFR Jugoslavije iz SR Srbije i bivši savezni ministar odbrane.

„Ljudi iz vranjskog kraja su se hrabro borili, imali su herojske podvige i podneli su ogromne žrtve i stradanja da bi se ciljevi revolucije ostvarili. Osma srpska udarna brigada, sastavljena od boraca iz Vranja i okoline, i jedna od onih koji su učestvovali u proboju Sremskog fronta, imala je čast da prodefiluje kroz oslobođeni Beograd“ – rekao je tada Ljubičić.

Prema dostupnim podacima, u NOR-u je iz Vranja i okoline učestvovalo oko 12.000, a poginulo 954 boraca.

Spomenik revoluciji u Vranju, delo vajara Ante Gržetića; Foto: Slobodna reč

Škaljarac još jednom povezao Cetinje i Vranje

Spomenik revolucije je autorsko delo jugoslovenog vajara Anta Gržetića, koji je poreklom iz Škaljara kod Kotora. Diplomirao je na Fakultetu primenjenih umetnosti u Beogradu 1949. godine, i bio je saradnik čuvenog Tome Rosandića (autor poznate skultpure Igrali se konji vrani ispred Narodne skupštine).

Gržetić je širom bivše Jugoslavije bio poznat kao jedan od vajara koji su radili na spomenicima NOR-a, pa je tako i autor spomenika Bola i prkosa i Otpora i slobode u spomen-parku Kragujevački oktobar u Šumaricama kod Kragujevca.

Interesantno je i to da je Gržetić autor najpoznatijeg spomenika Ivanu Crnojeviću, vladaru srednjevekovne Zete, i osnivaču grada Cetinja – grada pobratima Vranja. Ovaj impozantan spomenik se nalazi u samom centru Cetinja.

Pročitajte više:

Ovako je Vranje (u boji) izgledalo uoči oslobođenja od fašista

Pratite nas i na društvenim mrežama: Facebook, Instagram i Twitter.
Instalirajte mobilnu aplikaciju sa Google Play ili App Store.

- Reklama -
- Reklama -

Poslednji članci

Pokajala se: Nakon pisanja CINS-a, Vranjanka povukla 1.200 zahteva

BEOGRAD / VRANJE - Nakon što je CINS pisao da je Povereniku za informacije od javnog značaja za mesec dana stiglo preko 5.000 žalbi...

Janković: Nedopustiv senzacionalizam, ovakav intervju ne služi svrsi

BEOGRAD - Povodom intervjua sa višestrukim počiniocem krivičnih dela protiv polne slobode, koji je uznemirio javnost, poverenica za zaštitu ravnopravnosti Brankica Janković izjavila je...

Počeo sa radom Info-centar Popisa stanovništva

BEOGRAD / VRANJE - Info-centar Popisa stanovništva, domaćinstava i stanova 2022. počeo je sa radom 15. septembra 2022. Pozivom Info-centra, putem broja telefona 0800...

EPS pokreće mini hidroelektranu na Banjštici

VRANJSKA BANJA - Elektroprivreda Srbije ponovo će staviti u pogon MHE Prvonek, koja je, prema pisanju portala Ekapija, prva EPS-ova mini hidroelektrana izgrađena pre...

Grad kupuje kombi od 34.000 evra, uslovi bela boja i kožni volan

VRANJE - Za potrebe Gradske uprave, novcem građana će Grad Vranje kupiti novi putnički kombi i platiti ga 4 miliona dinara, a prema pisanju...