10 C
Vranje
nedelja, 31.05.2020

Cetinje i Vranje – “lažna” sablja i pravi pobratimi

Odabrani članci

Mostovi Vranja: Legende naspram činjenica

Ne postoji Vranjanac koji ne zna za Beli most - jednu od prvih asocijacija na Vranje i po mišljenju mnogih prvi simbol. Stilizovan kao...

Polupani lončići – Protest zbog zarobljene države, a ne zbog mera Vlade

BEOGRAD - Već nekoliko dana tačno u 20:05 časova u gradovima širom Srbije građani izlaze na terase da zvižde i lupaju u lonce i...

Fridom haus: Srbija više nije demokratska zemlja

BEOGRAD / VAŠINGTON - Organizacija Fridom haus (Freedom House) objavila je izveštaj Nacije u Tranziciji 2020 u kojem su analizirani stanje i način upravljanja...

Mercedes, cveće i okićen grad – Četiri sata Titove posete Vranju

VRANJE - Na današnji dan pre 40 godina, u 87. godini preminuo je predsednik Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, Josip Broz Tito. Povodom ovog jubileja...
Slobodna reč
Slobodna reč
Društveno angažovan, objektivan i nezavisan nacionalni portal sa sedištem u Vranju.

Cetinje je prvi grad sa kojim se Vranje zvanično pobratimilo, a u pozadini ovog događaja iz 1970. godine je bitan istorijski kontroverzni predmet – “sablja kralja Milutina”, koju je današnja kompanija Alfa Plam otkupila u Parizu i poklonila Istorijskom muzeju Crne Gore

Priča o pomenutoj sablji kralja Milutina i njenom poreklu i autentičnosti bi podigla “prašinu” među stručnjacima i danas, kao što se od samog njenog pojavljivanja u javnosti i dešavalo. Šezdesetih godina prošlog veka nekadašnji direktor Cetinjskih muzeja Dušan Laušević (otac poznatog glumca Žarka Lauševića) pisao je o problematici sablje kada je privatni kolekcionar iz Pariza nudio Vojnom muzeju u Beogradu ovaj predmet. O tome svedoči i izveštaj Vojnog muzeja u Beogradu od 15. januara 1969. godine.

Otkud sablja u Parizu?

Kako Laušević navodi u svom radu, tu sablju je 1869. godine crnogorskom knjazu Nikoli Petroviću Njegošu poklonio ruski imperator Aleksandar II. Oduvek su u literaturi “isticani izvesni problemi u vezi sa tim značajnim objektom” koji su vezani za istorijat i autentičnost, ali i potencijalni otkup sablje za Istorijski muzej Crne Gore. Inače, nije niti u jednom momentu bilo sporno poreklo u smislu da je to zaista bila sablja koju je ruski car darovao crnogorskom knjazu. Polemika se vodila o njenom poreklu pre toga, odnosno da li je to zaista sablja iz vremena Nemanjića. Laušević u svom radu ističe da su pregovori oko otkupa dugi i da bi bez obzira na sve “starina” trebalo da nađe svoje mesto i da se otkupom “spasi od daljeg lutanja” i spreči gubitak za kulturno-istorijsko nasleđe. Na taj način je i on dao svoj doprinos u “alarmiranju” jugoslovenske javnosti da se sablja nabavi i vrati u Crnu Goru.

Podaci govore da je knjaz, a tada kralj Nikola I Petrović Njegoš napuštajući Crnu Goru prilikom kapitulacije u Prvom svetskom ratu, među dragocenostima poneo i ovu sablju. Na kraju se ona, po kraljevoj poslednjoj želji pored ostalih odličja našla na njegovom odru, 1. marta 1921. godine u francuskom gradiću Antib, na Azurnoj obali. Kralj je svojim testamentima između ostalog “sablju Nemanjića” zaveštao prestolonasledniku knezu Danilu. Ali sablji se ubrzo izgubio svaki trag…

Vranjska veza sa Francuskom

U vreme kada je skoro pedeset godina kasnije iz Pariza stigla ponuda za otkup sablje, poznata vranjska kompanija, Industrija tehničke opreme “Alfa” (sadašnja Alfa Plam) imala je poslovno-tehničku saradnju sa poznatim francuskim biznismenom i fabrikantom Anrijem Potezom, najpoznatijem po proizvodnji aviona koji je čak i posetio Vranje. O tome koliko je ova saradnja značila vranjskoj javnosti postoje entuzijastična pisanja u novinskim člancima o bratimljenju Vranja i Pariza, što je, naravno bilo malo teže ostvariti.

Ipak, veza Alfe sa Francuskom dovela je do toga da upravo radni kolektiv ove kompanije otkupi u Parizu 1970. godine za tadašnjih 4.500 dolara sablju i pokloni je Cetinjskim muzejima. O ovome su sedamdesetih nekoliko puta pisale i nekadašnje Vranjske novine (prvi put pokrenute 1944. godine kao Slobodna reč). U delegaciji Alfe pored generalnog direktora Momčila Gadžića, bili su i Nestor Dedinac, Velibor Simonović Kecko i Jovan Jovanović. U delegaciji Vranja bili su predsednik opštinskog veća Božidar Trajković i predsednik Zajednice kulture i poslanik Prosvetno-kulturnog veća Republičke skupštine Staniša Tošić. Zabeleženo je da prilikom predaje sablje, Cetinjski muzeji su Vranju poklonili sliku čuvenog hrvatskog umetnika Vaska Lipovca “Tri sestre”, a Alfa plam je na poklon dobila rad umetnika Gojka Berkuljana “Katunska nahija”.

Bratimljenje Cetinja i Vranja

Tadašnji predsednik Skupštine opštine Cetinje, dr Dušan Drecun je zbog ovog gesta predložio bratimljenje dva grada, a predlog su u aprilu 1970. godine na prvim narednim sednicama opštinskih veća Cetinja i Vranja usvojili odbornici. Na velikoj proslavi Oslobođenja Vranja u Drugom svetskom ratu, 7. septembra 1970. godine, Drecun je bio gost Vranja i tom prilikom mu je uručena Odluka, odnosno Povelja o bratimljenju, a gradovi su razmenjivali vredne umetničke poklone.

“U životu čovjeka nema ljepših trenutaka od onih kada se nalazi u društvu sa svojim iskrenim prijateljima i drugovima. Zato mogu reći, jer to istinski osjećam, da je ovo jedan od tih trenutaka” – rekao je dr Drecun na svečanoj sednici SO Vranje.

Tada su i ulice Cetinjska i Lovćenska u blizini Gradskog parka u Vranju dobile ove nazive. 13. novembra 2007. godine je nekadašnji gradonačelnik Vranja Miroljub Stojčić bio gost na proslavi Dana Prijestonice Cetinje i predao je obeležja Vranja, što su tada mediji interpretirali kao “obnovu pobratimstva dva grada”. Kasnije su se uzajamne posete nastavile, pa je bivši gradonačelnik Zoran Antić posetio Cetinje 2012. godine, a bivši gradonačelnik crnogorske prestonice Aleksandar Bakočević, današnji ministar kulture Crne Gore, posetio je Vranje početkom 2016.

Portal Slobodna reč će u narednim mesecima serijom tekstova pisati o gradovima pobratimima i gradovima geografski bliskim Vranju.

Pratite nas i na društvenim mrežama: Facebook, Instagram i Twitter.

- Reklama -
- Reklama -

Poslednji članci

U Srbiji 27 novih zaraženih, danas bez preminulih

BEOGRAD / VRANJE - Od 3.548 testiranih lica u poslednjih 24 časa u Srbiji, 27 je sa pozitivnim testom na virus COVID-19. Do 15:00...

Vranjska srednjovekovna vlastela [1] – Porodica Bagaš

Srpska država u srednjem veku je za vreme dinastije Nemanjića doživela veliku ekspanziju. Kako je rasla moć srpske države i dinastije Nemanjića, tako je...

Izbori za početnike [2]: Moć i uloga medija

Uloga medija dobija još više na značaju u toku izbornog procesa, omogućavajući fer uslove u kojima adekvatno informisan građanin treba da racionalno donese odluku...

Siniša Mali: Isplata 100 evra ne zavisi od datuma prijave

BEOGRAD / VRANJE - Ministar finansija Siniša Mali je juče medijima saopštio da redosled isplate 100 evra, pomoći države svim punoletnim građanima, ne zavisi...

100 evra i za one koji zahtev za ličnu kartu podnesu do 5. juna, isplata sa zakašnjenjem

BEOGRAD / VRANJE - Na osnovu Uredbe o formiranju privremenog registra i načinu uplate jednokratne novčane pomoći svim punoletnim državljanima Srbije u cilju smanjivanja...

ЛОКАЛНИ ИЗБОРИ 2020

Proglašene liste kandidata za odbornike za Skupštinu grada Vranja:

  1. Aleksandar Vučić – Za našu decu
  2. Dragan Marković Palma – Jedinstvena Srbija
  3. Ivica Dačić – Socijalistička partija Srbije
  4. GG Srpska desnica Vranje – Od naroda za narod
  5. Dr Vojislav Šešelj – Srpska radikalna stranka